Bilimsel Sinemanın İlkeleri ve Araştırma Yöntemleri

0
128

“Sinema insanlığa hiçbir şey öğretmez. Çünkü insanlık hiçbir şey öğrenmeyeceğini son 4000 yılda ispatlamıştır”

‘Andrei Tarkovsyk’

 

Sinemanın bilinç dışı alana olan etkisi ve görüngüsel işlevi düşünülünce bu önerme son 15 yıl için hiçbir şey ifade etmez.  Önermenin geçerli olduğu dönem atlanmış ve gelişen yapılar bu tür vurguların ne kadar yersiz ve kişisel olduğunu göstermiştir. Fakat hala bu tanım için geçerlilik arz eden birkaç sinema anlayışından bahsetmek ne yazık ki mikro bir evrende mümkündür. Bu durumda ve minvalde 2 boyutta ele alınması gereken sinema. Yeni bir dönemle birlikte bilimsel ahlakın kendisine atfettiği toplumsal görevi yerine getirmelidir.

 

1-Evrensel(Rasyonalist) sinema

2-Töresel sinema.  – Ekonomik kaygıların ve hurafelerin hakim olduğu akıldışı sinema.

(konusu doğu olan bu anlayış ayrı bir eleştiri olarak ele alınacaktır.)

 

1-Evrensel sinema:  Yönünü; etkisi ve işlevi bakımından. Bilgi temelli ve akla dayalı bir yolla , algılar merkezde olmak üzere genel geçer olan insan ve doğa evreni  üzerine kimseye ihtiyaç duymadan  kurmuştur. Güvenilirliğini de ; merkeze aldığı insan kavramının tarihsel gerçekliğine dayandıran bir anlayıştır. Yönetmenin alt benliği her ne kadar beslendiği kaynağı kendi algı evrenine çekse de. Rasyonalist bir yaklaşım ve yöntem ile  evrensel sinema kendi yerini varoluşsal değerler içerisinde tayin etmiştir. Bir çok soruyu da beraberinde getiren ve bu evrende cevaplayan  bu türden bir yaklaşım için belli bir ölçek dayatılamayacak olması. aklın merkezde olduğu ve mantığın bir ürünü olan sinemanın ve onun esin kaynağı olan klasik dünyanın  a pasteriori bir sonuçsallıkla  evrimleşiyor olmasındandır.

 

Hiçbir devinsel veriye meydan bırakmaması gereken sinema seyirci söz konusu olsa bile bu dürüstlüğü yitirmemelidir. Devinsel ve akıldışı bir kurgu- semantik hal böyleyken anlamsızıdr (Burada görüntünün doğaüstü olması yukardaki önerme söz konusu ise önemlidir. Sinemacı eğer toplum karşısında bir öğretmen olma vazifesini de üstlenmiş ise konu ve anlatım ampirik süzgeçten geçmiş olmalıdır.) sinema için ancak en tepedeki önerme bir kaygı arz etmiyorsa bu mantıksızlık kabul edilebilirdir. Kültürel değişkenler de aynı bilimsel görecelilik tanımı içerisinde ele alınırsa bunun dışında kalan eserler mümkün mertebe pozitif bir yaklaşım ile ilintilense de  bu tür bir anlatım yapısı komik ve anlaşılmazdır. 

 

bilim sinema

*Kısmen bilimsel  örneği sayılabilecek bir Aslı Özge filmi. 

 

The-Tea-of-Life 1

*Kısmen bilimsel örneği sayılabilecek olan bir Terrence Malick filmi.

 

 

BİLİMSEL SİNEMANIN İLKELERİ.

Bilimsel değerler ve bilim etiği  doğrultusunda olgu-algı eşitliğine dayalı  rasyonel bir sinemanın gereklilikleri de yine tarihsel bir kümülativizm ile tartışılabilirdir..!

 

*Sinemada görüntü dili dışında bir dil yoktur insan sesi dahil olmak üzere tüm işitsel öğeler görüntüyü desteklemekten başka bir dilsel  işlev ile var olamaz.

*Gösteren ile gösterilen arasında birebir bağ şartı yoktur. Doğaüstü bir görüntü ile karşıt bir önerme veya soru mümkündür. Aksi bir anlamlandırma ve anlam arama çerçevede var olan dışında mümkün değildir. Birbirini işaret eden gösterenler döngüsü metin olarak ne kadar sınırlıysa anlamı takip etmek bakımından da sinema evreninde de  bir o kadar sınırlı ve zordur.

*Bilimsel bir iddia söz konusu ise ‘’Gerçekcilik’’ dahil. erekci anlatı somut ,statik bir anlamı yakalamak bakımından mümkün değildir. Bu yüzden bu tür metafizik, apriori, mevcudiyet bilgisi gibi dayanaklarla oluşturulan tüm görüngüsel oluşumlar başından beri bilimsel minvalde birer atıktır.

*Sinemasal dile ve düşünme biçimine egemen olan, türler ve eserler arasında hiyerarşik bir algı yaratan düalist yaklaşım terkedilmelidir. Böylece daha objektif sonuçlara varılabilecektir. Karşıtlıkların egemen olduğu sinema anlayışı ; Maddi ve öznel kaygılar doğurmak  dışında vurgulanan türde bir  bilgi ebeliği yapamayacaktır. 

*Kullanılan dil kendini veya konuyu pazarlayan öğüt verici, efsunlayıcı bir dilden çok. Eleştiren, soru soran, mantık arayan, akılcı bir dil olmalıdır.

 

Sinema için geçerli sayılabilecek Bilimselliğin ölçütleri:

a-Gözlenebilirlik

b-ölçülebilirlik

c-iletilebilirlik (Somutlanabilen ve ifade edilebilen)

d-bilimsel alanda kullanılabilirlik ‘’Sinema içinde gelecekte geçerli olacağına inandığım bir husus

’’ Örnek : ( Yön Adı – Filmin adı – Tarih –  ‘’ 00:37:44- 00:41:39 ’’ ) gibi

 

bilimsel film copy

*Kısmen bu türde sayılabilecek örnekler.

 

İşaret edilen bu noktada bu türde yapıtların tamamen bilimsel olduğu söylemi hatalı olacağından bu ilkeler bilim ve sözde bilim ayrımını doğru biçimde yapmanın önemini de tanımlamaktadır. Sinemada bilimsel reformun,  topluma ve bilime katacakları şüphesiz hissedilmeye başlanmıştır. Öyle ki eğitim kurumlarını ve onun ürünlerini ele alan ülke sinemaları bunun rasyonel örnekleri içerisinde sunulabilmektedir. Çünkü toplumsal tanımı doğru yapmada o ülkenin insan üretimini yeniden üreten kurumları iyi tanımak en gerçekçi ölçüt olacaktır. Nuri bilge Ceylan’ın ‘’Uzak’’ adlı filminde yakaladığı bu bilimsel anlatı temelde kurumsal farklılıkları kültürel ve ekonomik etkeni ön plana almasından ileri gelmektedir. Öyleyse Sinemacı için en önemli araştırma konularının ilki olarak ‘’Okullar’’ demek yanlış olmayacaktır. töresel boyuttan kurtulmanın yolu olan düzeni gelişkin bir yapı bozumla ele alabilme metodunu kullanmak; beraberinde kendini anlamlı bir çözgüye kavuşturacak olan konuyu yönetmenin eliyle parçanın bütün üzerindeki tesirinden de kurtaracaktır. Bu sayede beslendiği tek şeyin çocukluğu olamayacağını anlayan sinemacı. Alternatif anlamda insanın birçok yönünü de keşfe, öğrenmeye ifade etmeye varan bir deneysellik kazanacaktır. Bu tür bir beceriyi kazanmış olan sinemacı için. Örgü ve anlatım biçimleri de kolaylaşmış olacaktır.

 

bilimsel kürt sineması

 

Daraltacak olursak ‘’Kiarostemi’’ sinemasında dikkati geçen bu bilimsel tarz Hint, Avrupa ve Özellikle de Kürt sinemasında Politik bakımdan  kendini hissettirmektedir.  Akla gelen ilk soru  Kürt sinemasında politik ilişkileri, sosyo-ekonomik ve toplumsal gerçeğini ortaya koyarken nasıl bir ölçüte ihtiyaç duyulduğudur. bilim eleğini ve etiğini  es geçmiş olmak törel sinemanın tesirinden kurtulamadığımızı göstermemekte midir. ?  süreç ilerledikçe özelde Kürt sinemasının daha genelde Kürdistan’ın akademik susuzluğu gözler önüne serilecektir. Bu akademik yapılanma sanattan topluma değin bizleri kasıp kavurmadıkça rasyonel bir zemin kazanamamış olmanın müthiş rahatsızlığını ensemizde duyacağız. Kürt sineması için yapılması gerekeni ve önerilerimin gerektiği sorusunu ise rekabetten uzak, toplumsal ilişkileri ve tabakaları en çarpıcı biçimde ortaya koyabilecek olan yeni nesil bilimsel bir sinema ile cevaplarım. 

 

ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ.

Sinema için daha çok geçerli olabilecek yöntemin nitel olmasının yanında; nicel verilere ulaşmada da sinemacı için nicel yöntemi ve tekniğini kullanmakta faydalı olacaktır.  

*İçerik analizi, alan araştırması:

Konu yada konuların Sosyal, psikolojik, fiziksel, kültürel , ekonomik vs.. tüm bilimsel boyutlarıyla incelenip toplanan verilerin belli bir literatür taramasından da geçirildikten sonra  en güncel ve tarihsel noktaya oturtulması.

*Örneklem seçme :

Ele alınan, mekan , vaka ve tarih  özelinde sistemli bir gözleme başvurma.

*Deneysel yöntem:

uygun konu ve içerik saptandıktan  sonra değişkenlerin etkisini inceleme,  bu veriler ışığında kişilerin, mekanların ve örgünün kurulması.

 

Şervan Dirhem

 

sinema arastirma

 

ŞIROVE BIKE

Ji kerema xwe re şîrove bike!
Ji kerema xwe navê xwe binivîse